معرفی اثر ارزشمند دیگری از دکترعبدالرحمن زمانی محقق وارستۀ میهن

بار دیگر در این اواخر، دیده گان هم میهنان عزیزما، بخصوص دیده گان اهل کتاب و قلم، کاوشگران و علاقه مندان به مسایل و رویداد های تاریخی افغانستان، با چاپ اثرجدید ی از محقق گرامی جناب داکترعبدالرحمن زمانی تحت عنوان " بازنگری دورۀ امانی و توطئه های انگلیس " روشن گردیدند.
این اثر پژوهشی، مستند و منحصر بفرد که محصول تحقیق و زحمتکشی های سه سالۀ جناب داکتر زمانی میباشد، طی 645 صفحه و ده فصل، با پشتی و کاغذ عالی، از سوی " انتشارات مُسکا" و به اهتمام " شوکت زمانی" در " مطبعۀ مومند خپرندویه تولنه " واقع شهر جلال آباد افغانستان در سال جاری اقبال چاپ یافته است .
جناب داکترعبدالرحمن زمانی، کتابش را به روانشاد غازی میرزمان خان کنری، با نقش این جملات تقدیم کرده است : " به غازی میرزمان خان کنری ، شخصیت آزادیخواه و وطندوست، سر لشکر جبهۀ موفق چترال جنگ استقلال، یکی از محدود دوستان غازی امان الله خان که تا آخر عم نه تنها به وی وفادارماند و از پروگرام های تجدد و پیشرفتش پشتیبانی نمود، بلکه حین تلاش های تاریخی اش برای تحکیم رژیم امان، شکار توطئه های انگلیس و عمال داخلی شان شد و در جنوری 1929م / جدی ش1307 خورشیدی جام شهادت نوشید "
جناب داکترزمانی، ضمن پیشگفتار در آغازین کتاب خویش چنین مینگارد : " ... یکی از بزرگترین مشکلات تحقیق راجع به دورۀ امانی، کمبود اسناد مؤثق و بی اعتباری اسنادموجود میباشد. در رژیم های بعدی نه تنها واقعیت های بسیار کلیدی و اساسی مربوط به سرنوشت مردم ما از نصاب تعلیمی معارف کشیده شد (که متأسفانه این سلسله حتی تا امروز هم ادامه داشته و تاریخ سی سال اخیر کشور در این اواخر از نظام آموزشی کشور حذف شد ) ، بلکه با از بین بردن آثار و اسناد آن دوره، ما را در یک تاریکی قرار داد. امروز نمیتوان حتی کلکسیون مکمل جریدۀ امان افغان را در معتبر ترین آرشیف تحقیقاتی جهان سراغ کرد..."
این، همان عمق درد و اشتیاق تشنه کامان به حقایق تاریخ سر زمین عزیز مان است که ایشان بگونۀ مؤجز بیان نموده و دقیقاً با احساس همین درد و اشتیاق هم هست که با تقبل رنج های بیکران ( مسافرت ، تحقیق ، تدقیق ، نگارش ) و سرهم بندی اسناد و یافته های کمیاب دورۀ سلطنت اعلیحضرت امان الله خان غازی، قادر شده اثری با پهنا و محتوای قابل توجهی را خلق نماید.
محقق حبیب الله رفیع، تقریظ نسبتاً مفصلی به زبان شیوای پشتو، پیرامون این اثر تاریخی نگاشته و در جایی ازاین تقریظ چنین میگوید : " ... حتی د دیموکراسی چه لسیزه (1342-1352 لمریز) کی هم پانه شو کولی چی پدی باب راجع به امان الله خان حقایق ولیکی او که اجازه ورکره شوه هم همدومره چی خپلواکی دلمانحنی په جشن کی د محمد نادرشاه ، شاه محمود خان او شاه ولیخان د عکسونو ترحنگ د اعلیحضرت امان الله خان عکس هم چاپ کری، په همدی لسیزه کی زه د " افغان ملت " د جریدی په مسوول مدیر وتاکل شوم او له دیموکراسی نه په استفادی سره می د 1348 کال د غبرگولی په شپزمه نیته ددی جریدی چه فوق العاده گنه کی چی د خپلواکی په باب وه د اخبار لمری مخ در اعلیحضرت غازی امان الله خان عکس ته وقف کر او ددی نا روا اختناق د مالو لو له پاره می پری ولیکل " د افغانستان د خپلواکی محصل اعلیحضرت غازی امان الله خان " چی افغان اولس یی دروند هرکلی وکر او اخبار چی تر دی وراندی یو زرنسخی خپریده دا حل پرله پسی لس زره نسخی چاپ شو خو خرنگه چی د چاپ حای دولتی مطبعه وه نو دولت متوجه شو، د زیاتو نسخو د چاپولو مخه یی ونیوله. خو ورحی وروسته یی یوه بهانه ته جوره کره ، ترمحاکمی لاندی یی ونیولم او زندان ته یی واچولم . . . "
شاعرچه بجا سروده است که " اندرین ره کشته بسیارند قربان شما "
به هر حال ، ارزش و اهمیت بزرگ این اثرتاریخی در این نهفته است که مؤلف و محقق گرامی ( داکترزمانی ) خوشبختانه از مجرای اصالیب دانشگاهی ، توانسته به آرشیف اسناد بایگانی شده (افشا شده ) هند برتانوی دست یافته و در عین حال، از آرشیف افشا شدۀ آلمان و شوروی وقت نیزبهره جسته است .
هرچند بخشهایی از این اثر، قبلاً از طریق صفحات وبسایت " افغان – جرمن آنلاین " نیز به نشر رسیده است ، اما، انسجام مطالب ارزندۀ این سلسله از تحقیق علمی و تاریخی که در این اواخر صورت پذیرفت ، برای علاقمندان و کاوشگران امور تاریخی صد سال اخیرسرزمین باستانی ما، غنیمتی است عظیم .
باز، بقول جناب داکتر زمانی، هرچند در مسیر سالهای پسین آثاری پیرامون رویداد های تاریخی – سیاسی – اجتماعی دوران زعامت اعلیحضرت امان الله خان از سوی محققان هموطن تألیف و نشر گردید ، اما چونکه اسناد وآثارسالهای سلطنت امانی پس از سقوط وی، ازطرف رژیم های بعدی، بگونۀ بسیار ظالمانه و کین توزانه یی معدوم و مکتوم گردیدند، بنابران، هیچ یک از کتب نشر شدۀ قبلی نمیتواند خواننده و جوینده را آنطور که شاید و باید قانع سازد.
به اعتقاد من ، اثر " بازنگری دورۀ امانی و توطئه های انگلیس " که خوشبختانه امسال به اثر تلاش و تمهید وطندوستانۀ جناب داکتر زمانی به زیور چاپ آراسته شد ، در واقع، غنی ترین ، مستند ترین و مفصلترین تحقیق و تألیفی است که تاکنون به اختیار نسل امروز ما قرار می گیرد.
نگاهی به عکسها ، فهرست ها و حواشی کتاب، میرساند که این اثر، با رعایت و در نظر داشت همۀ معیار های اکادمیک و بین المللی و بهرگیری از اسناد دست داشتۀ خانواده گی ترتیب و تدوین گردیده است .
مادامکه می نگرم حقایق مربوط به مردم دوستی، اهلیت، وطنپرستی، ترقی پسندی، آرزومندی و برنامه های ترقی خواهانۀ اعلیحضرت امان الله خان از یکطرف و توطئه ها، بی انصافی ها و کین ورزیهایی که به حقش روا داشته شد، روز تا روز بمیدان کشیده میشوند، این سرودۀ شاعر بیادم می آید که فرمود :
آتش عشق پس از مرگ نگردد خاموش این چراغیست کزین خانه بدان خانه برند.
من، نگارش و نشراین اثرپُر بهای تاریخی را به محقق گرامی جناب داکترعبدالرحمن زمانی، به وطندوستان و حقیقت پسندان تهنیت گفته دست و دماغ مؤلف آنرا برای کار های بیشتراز این توانا میخواهم .
علاقه مندان این اثر، هرگاه خواسته باشند، میتوانند به ایمیل نمبر آتی با جناب داکترزمانی در تماس شوند :
info@zamanifamily.com